Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu coördineert twee onderzoeken op het gebied van omwonenden aan bestrijdingsmiddelen: het onderzoek naar de blootstelling bij teelten met intensief gebruik van bestrijdingsmiddelen en de gezondheidskundige verkenning bij teelten met intensief gebruik van bestrijdingsmiddelen.

De onderzoeken zijn gestart naar aanleiding van een advies van de Gezondheidsraad uit 2014. De Gezondheidsraad gaf in zijn advies aan dat een blootstellingsonderzoek een noodzakelijke stap is voor verder onderzoek naar gezondheidseffecten. De ministeries van IenW en LNV hebben opdracht gegeven voor het blootstellingsonderzoek. Het kabinet vond het ook belangrijk om al te kijken naar gezondheidseffecten. Het ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft daarom destijds ook opdracht gegeven voor een verkennend gezondheidsonderzoek.

Beide onderzoeken komen in de loop van 2018 met resultaten. Het is de verwachting dat de resultaten uit beide onderzoeken samen richting geven aan vervolgonderzoek. Welk vervolgonderzoek is aan de orde? We maken onderscheid in twee soorten vervolgonderzoek:

Vervolgonderzoek naar blootstelling

Vervolgonderzoek naar blootstelling: fasering

Het blootstellingsonderzoek wordt namelijk in fases uitgevoerd, te beginnen bij omwonenden rond bloembollenvelden. Aan de Tweede Kamer is toegezegd dat in een volgende fase wordt gekeken naar fruitboomgaarden, maar dat de invulling anders kan zijn dan bij de bollenteelt. Volgens het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en het onderzoeksconsortium kunnen de gegevens voor de bollenteelt immers niet een volledig antwoord geven op vragen over mogelijke blootstelling in de fruitteelt of andere intensieve teelten. Toenmalig staatssecretaris Mansveld van Infrastructuur en Milieu heeft de Tweede Kamer in mei 2015 via een brief geïnformeerd over deze fasering. 

Deze fasering is in 2015 besproken met de belanghebbenden in de Klankbordgroep. Ondanks de teleurstelling dat het onderzoek in de fruitteelt langer op zich zou laten wachten, adviseerde de Klankbordgroep destijds positief over de gefaseerde onderzoeksopzet. De Klankbordgroep sprak het vertrouwen uit dat de kwaliteit van het onderzoek ook met de fasering overeind zou blijven.

Het blootstellingsonderzoek in de bollenteelt rapporteert eind 2018. Het ministerie van IenW verzocht het RIVM om in 2018 in overleg te treden met de departementen over een voorstel wat er, met de inzichten van dat moment, nog nodig zou moeten zijn om een zo volledig mogelijk beeld te kunnen geven van de gezondheidsrisico’s die omwonenden rond intensief bespoten velden kunnen lopen. Het RIVM heeft de departementen van IenWLNV en VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport al geadviseerd over het procesontwerp om te komen tot betrouwbaar, relevant en gedragen onderzoek, zodra de resultaten van de lopende studies op tafel komen.

Vervolgonderzoek naar gezondheidseffecten

Vervolgonderzoek naar gezondheidseffecten: op geleide van

De ministeries hebben geen toezegging aan de Tweede Kamer gedaan voor een vervolgonderzoek naar gezondheidseffecten. De Gezondheidsraad adviseerde in 2014 om te beginnen met een blootstellingsonderzoek en daarna, op geleide van de uitkomsten, verder te kijken naar gezondheidseffecten. Het blootstellingsonderzoek is door de fasering nog niet afgerond. Het is de verwachting dat de resultaten uit beide onderzoeken (blootstelling in bollen en fruit en de gezondheidsverkenning) uiteindelijk sámen richting geven aan eventueel vervolgonderzoek naar mogelijke gezondheidseffecten. Het verkennend gezondheidsonderzoek heeft de resultaten in de zomer van 2018 gerapporteerd. Indien resultaten uit beide (of één van de) studies tussentijds aanleiding geven om sneller tot aanvullend onderzoek over te gaan, zal dit in samenspraak met de ministeries en Klankbordgroep worden opgepakt.